Mîrateya Kûr — Kawa, Dehaq û Ala Kawayî

Çavkaniya ku herî zêde ji bo çîroka Kawa tê binavkirin Şahnameya Firdewsî ye, destana Farisî ya sedsala dehemîn. Di wê de serhildana Kawa wekî serhildaneke dadperwer li dijî zordarekî tê pêşkêşkirin ku desthilatdariya wî hezar sal dom kiriye. Firdewsî Kawa ne wekî pêxember û ne jî wekî mîr nîşan dide; ew tenê karkerê sade ye ku di dawiyê de xemgîniya wî ji tirsa wî mezintir dibe.

Vegotinên gelêrî yên Kurdî rengê herêmî li çîrokê zêde dikin. Tê gotin ku Çiyayên Zagrosê bûne penageha şopînerên Kawa û agirên Newrozê agirên ku Kawa ji bo bangkirina gundan pêxistibûn bi bîr tînin. Ala Kawayî, ku bi navê Derfêşê Kawayî tê naskirin, di nav çandên Kurdî û Farisî de semboleke hevpar e.

Em vê efsaneyê wekî çîrokeke hêjayî vegotinê dibînin, ne wekî nivîseke olî. Lîstika Efsaneya Kawa ji bo pêdiviyên lîstinê hin azadiyên çîrokî bi kar tîne, wekî pênc qonaxên serkirdeyan, bîst beş û darên şiyanan. Lê bingeha wê ya exlaqî, ku li dijî zordariyê rawestan û qadrê jiyana gelê asayî girtin e, bi mîrateya gelêrî re dilsoz dimîne.

Ji bo xwendevanên ku dixwazin çavkaniya bingehîn bixwînin, Şahname, bi taybetî wergera wê ya Îngilîzî ya Dick Davis, destpêkeke pir baş e. Nivîsên Mehrdad Izady li ser dîroka gelêrî ya Kurdî jî çavkaniyên baş ên destpêkê ne. Ev lîstik deriyek e ji bo naskirina çîrokê, ne cihgirê çavkaniyên wê.